Biến động thị trường là một trong những thước đo rủi ro chính của một khoản đầu tư. Biến động cao là một rủi ro vì các dao động lớn làm tăng nguy cơ mất giá vào thời điểm bạn có thể cần bán để thu hồi tiền. Biến động có thể được đo lường cho bất cứ thứ gì thay đổi theo thời gian: giá cổ phiếu, chỉ số, quỹ tương hỗ. 

Vì vậy, khi so sánh các khoản đầu tư trong quá khứ, sẽ rất thú vị khi so sánh hiệu suất và mức biến động của chúng. Chúng ta tìm kiếm khoản đầu tư có hiệu suất tốt nhất với rủi ro thấp nhất. Y Comparator trình bày lợi nhuận lịch sử của các hồ sơ quản lý Yomoni và các quỹ đầu tư đa dạng cạnh tranh theo hai trục: 

• Hiệu suất thường niên hóa. 

• Biến động lịch sử. 

Tại sao biến động thị trường tồn tại? 

Trước hết, những tài sản duy nhất có độ biến động bằng 0 là những tài sản di chuyển theo một đường thẳng. Chúng rất hiếm! Bất kỳ tài sản nào chịu tác động của cung và cầu thì tất yếu sẽ biến động. Ba yếu tố có thể giải thích biến động của một thị trường: 

• Sự thay đổi trong thu nhập kỳ vọng (ví dụ, với cổ phiếu: kỳ vọng cổ tức tương lai thấp hơn dự kiến). 

• Sự thay đổi về mức độ chắc chắn của thu nhập kỳ vọng (ví dụ, với trái phiếu: rủi ro không được hoàn trả tăng lên). 

• Sự thay đổi của lãi suất (vì lãi suất điều chỉnh, thông qua cơ chế chiết khấu dòng tiền tương lai, giá trị hiện tại của một cổ phiếu). 

• Đôi khi chỉ một thay đổi rất nhỏ ở một trong các yếu tố này cũng có thể gây ra biến động giá đáng kể và làm tăng biến động. 

Ví dụ, nếu một công ty công bố đã giành được một hợp đồng mới quan trọng trong khi nhà đầu tư không hề kỳ vọng, giá cổ phiếu của công ty đó có thể tăng vọt. Tương tự, nếu một công ty đang gặp khó khăn đưa ra được kế hoạch tài chính mạch lạc, trái phiếu của công ty đó có thể phục hồi. Đây là hai ví dụ về biến động theo chiều tăng. 

Một số công ty vốn dĩ biến động hơn: đó là những công ty có mức độ bất định lớn nhất về lợi nhuận. Các công ty mang tính chu kỳ (nhà cung cấp ô tô, ngành hóa chất, xây dựng, v.v.), công ty không có lãi (hãng hàng không), hoặc công ty tăng trưởng nhanh nhưng đang thua lỗ (nhiều start-up) là những công ty biến động mạnh nhất. 

Đối với trái phiếu, kỳ hạn càng dài (10, 20, 30 năm…), trái phiếu càng biến động mạnh. Thật vậy, dù chúng ta biết mức giá trái phiếu sẽ được hoàn trả, chúng ta không biết chắc chắn liệu tổ chức phát hành trái phiếu còn tồn tại vào thời điểm đó hay không. Ngoài ra, còn có rủi ro lạm phát tăng, điều này sẽ làm giảm giá trị thực của số tiền thu hồi khi đáo hạn. 

Do thông tin mới, biến động tăng lên khi giá trị hợp lý của một cổ phiếu đột ngột được ước tính ở mức B trong khi giá đang ở mức A. Khoảng cách giữa A và B càng lớn, giá càng biến động mạnh và mức biến động càng cao. Ở quy mô toàn thị trường, sự gia tăng biến động có thể được giải thích bởi các hiện tượng mang tính toàn cục hơn, ví dụ: 

• Một thay đổi có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận của cả một ngành hoặc tất cả doanh nghiệp cùng lúc (xung đột chính trị, chiến tranh, quy định mới…) 

• Một công bố khiến nhà đầu tư nhận ra rằng kỳ vọng của họ đã sai (nếu thống kê doanh số ô tô tốt hơn dự kiến, nhà đầu tư có lý do để tin rằng lợi nhuận của các hãng xe sẽ cao hơn mức họ ước tính, và do đó giá cổ phiếu ngành ô tô nên cao hơn) 

• Một thay đổi bất ngờ của lãi suất. Lãi suất ảnh hưởng đến giá của tất cả sản phẩm tài chính và bất động sản thông qua cơ chế chiết khấu.   

Nói chung hơn, sự bất định và bất ngờ tạo ra biến động, cả tăng lẫn giảm. 

Cách giảm biến động danh mục đầu tư 

Cổ phiếu và crypto nhìn chung biến động mạnh hơn trái phiếu, còn trái phiếu nhìn chung biến động mạnh hơn thị trường tiền tệ. Tài khoản tiết kiệm có độ biến động bằng 0 (hoặc rất thấp, vì lãi suất đôi khi có thay đổi nhưng không thường xuyên). 

Kết hợp nhiều cổ phiếu sẽ làm giảm biến động của danh mục: vì vậy một chỉ số cổ phiếu thường ít biến động hơn một cổ phiếu riêng lẻ. Đây là sức hấp dẫn chính của đa dạng hóa! Điều này còn đúng hơn nếu các ngành không tương quan (không di chuyển cùng chiều) và nếu có đa dạng hóa theo địa lý và tiền tệ. Ở khía cạnh này, ETF là công cụ tài chính rất tốt vì chúng cho phép đa dạng hóa. 

Ở cấp độ danh mục, kết hợp cổ phiếu và trái phiếu cũng có thể làm giảm biến động. Một lần nữa, sử dụng ETF là rất quan trọng để đa dạng hóa với chi phí thấp hơn. 

Cẩn trọng với biến động thị trường trong quá khứ 

Khi tính toán biến động thị trường, chúng ta sử dụng dữ liệu lịch sử. Tuy nhiên, hiệu suất trong quá khứ không dự báo hiệu suất trong tương lai! Điều này ngụ ý rằng biến động trong quá khứ không dự báo biến động trong tương lai. Biến động thị trường thay đổi theo thời gian. Một cổ phiếu yên ắng, hoặc một thị trường yên ắng, ít thay đổi, có thể đột ngột trở nên rất biến động. Điều này được gọi là sự chuyển chế độ biến động, một hiện tượng khiến nhiều nhà đầu tư bất ngờ. 

Biến động hàm ý là gì? 

Cuối cùng, có biến động hàm ý. Đây là một khái niệm gây tranh cãi vì nó không thể đo lường trực tiếp trên thị trường. Nó phản ánh ý tưởng rằng giá hiện chưa biến động nhưng sẽ sớm biến động. Nói đơn giản, hơi giống như việc tuyến TGV sẽ đi qua một thị trấn tỉnh cách Paris một giờ, nhưng chúng ta chưa biết thị trấn nào. Giá bất động sản đang chờ đợi. 

Chúng đã tăng nhẹ vì một số người mua đã sớm vào vị thế. Tuy nhiên, chúng ta biết rằng ngay khi thông báo chính thức được đưa ra, thành phố được chọn sẽ tăng 20%, còn những nơi không được chọn sẽ mất hết phần đã tăng. Khi đó giá hành xử như một sợi dây cao su sắp đứt: sức căng đã tích tụ, và ngay khi tin tức xuất hiện, sẽ có một biến động lớn theo hướng này hoặc hướng khác. Biến động chưa hiện hữu, nhưng đang tiềm ẩn. 

Chúng ta nói đến biến động hàm ý vì mức biến động này chưa thể đo được trong giá tài sản. Tuy nhiên, nó đo được trong giá quyền chọn, tức là giá của sự bảo vệ trước biến động giá. Trên thị trường chứng khoán, biến động tăng trước các quyết định quan trọng (ví dụ: điều chỉnh lãi suất của ngân hàng trung ương) rồi giảm xuống. Theo một nghĩa nào đó, nó phản ánh kỳ vọng về biến động trong tương lai.

Nên phản ứng thế nào trong thời kỳ biến động thị trường cao? 

Với tư cách nhà đầu tư, biến động có thể khiến bạn sợ hãi. Đôi khi nó khiến bạn cảm thấy như đang mất cả gia tài, và lúc khác lại khiến bạn lâng lâng, nghĩ mình là vua dầu mỏ. Tin tốt là bạn không cần phải phản ứng. Biến động là một phần tự nhiên của thị trường, và cố gắng phản ứng với nó là cách tuyệt vời để mắc sai lầm. Dưới đây là 3 mẹo giúp bạn vững vàng hơn trong các phiên biến động: 

• Giữ tầm nhìn dài hạn: Các cú dao động đột ngột là một phần của hành trình, nhưng dài hạn mới là điều cốt yếu. Giống như trên đường cao tốc: mở cửa xe để nhìn mặt đường phía trước thì đáng sợ, nhưng nhìn về đường chân trời thì thư thái hơn. Hãy lùi lại một bước và giữ cái đầu lạnh. 

• Đa dạng hóa: không phải mọi tài sản đều tăng và giảm cùng lúc. Đa dạng hóa là cách tốt nhất để giảm mức biến động mà danh mục phải chịu. 

• Sử dụng khoản đầu tư định kỳ: Chúng tận dụng biến động vì với cùng một số tiền mỗi tháng, bạn mua được nhiều cổ phiếu hơn sau khi giảm và mua ít hơn sau khi tăng.