Không phải lúc nào cũng dễ biết nên đầu tư vào gì và đâu là lựa chọn phù hợp nhất với tình huống của bạn. Đầu tư qua ETF và đầu tư trực tiếp vào cổ phiếu đều có ưu điểm và nhược điểm. Bài viết dưới đây nhằm giúp bạn lựa chọn giữa hai phương án này. 

Nhưng, ở góc độ nền tảng hơn, bạn có thể tự hỏi liệu mình có nên đầu tư thêm vào một số cổ phiếu có tiềm năng cao hay không. Đầu tư vào ETF có tốt hơn so với đầu tư trực tiếp vào cổ phiếu không? Hay bạn nên làm cả hai? Bạn hoàn toàn đúng khi tự đặt ra những câu hỏi này trước khi thực hiện các lệnh đầu tiên trên thị trường chứng khoán. Dưới đây là một số yếu tố để bạn suy ngẫm và so sánh. 

Sự đơn giản 

Số lượng “dòng” trong một danh mục tương ứng với số khoản đầu tư bạn thực hiện tại một thời điểm nhất định. Nhìn chung, càng nhiều “dòng” thì càng phức tạp để theo dõi. Danh mục ETF của bạn có thể chỉ gồm một dòng (ví dụ: World ETF) hoặc chỉ vài dòng (ví dụ: 3 ETF cho châu Âu, Hoa Kỳ và các nước mới nổi). 

Mặt khác, một danh mục cổ phiếu cần nhiều dòng hơn. Khuyến nghị thông thường là có từ 8 đến 25 dòng trong danh mục cổ phiếu của bạn. Bạn cũng có thể cân nhắc ít dòng hơn. Suy cho cùng, vào tháng 9 năm 2020, 2/3 danh mục đầu tư của Warren Buffet chỉ gồm năm công ty (Apple, Bank of America, Coca-Cola, American Express và Kraft Heinz). Nhưng có thể bạn không có sự nhạy bén của Warren Buffet, dù tôi hy vọng là bạn có. Và một danh mục đa dạng hóa kém sẽ chịu rủi ro rất lớn từ số ít công ty mà nó nắm giữ. 

Vì vậy, danh mục ETF có thể chứa ít dòng hơn. Thường thì sẽ dễ theo dõi hơn. Và bạn sẽ tốn ít thời gian hơn để quản lý danh mục của mình. Một lập luận khác ủng hộ ETF liên quan đến tính đơn giản tương đối trong việc lựa chọn. Việc chọn ETF tương đối dễ. Bạn “đặt cược” vào châu Âu, Hoa Kỳ hoặc một khu vực khác. Hoặc thậm chí vào các ngành cụ thể hay các tiêu chí chuyên biệt hơn (“value” so với “growth”, “nền kinh tế carbon thấp”, “…”).  

Sau đó bạn chọn các ETF tốt nhất, chủ yếu dựa trên tài sản quản lý và mức phí của chúng. Và để hướng tới hiệu quả tốt hơn, một số phương pháp cố gắng tối ưu việc lựa chọn ETF theo thời gian. Đó chính là cách tiếp cận danh mục Easy Trend. 

Đầu tư vào cổ phiếu thường phức tạp hơn. Bạn có thể lựa chọn và thực hiện cái gọi là stock-picking trong số 40 công ty của CAC40. Nhưng bạn cũng có thể cân nhắc hơn 600 cổ phiếu khác trên sàn Paris có thể có tiềm năng lớn hơn (vì được các nhà phân tích theo dõi ít hơn). Phần lớn các công ty này đủ điều kiện PEA. Chưa kể các thị trường châu Âu khác mà bạn có thể đầu tư thông qua PEA. Vì vậy, rốt cuộc bạn sẽ phải lựa chọn giữa hàng trăm, thậm chí hàng nghìn công ty tiềm năng. 

Đa dạng hóa 

Như bạn đã biết, bạn không nên bỏ tất cả trứng vào cùng một giỏ. Trên thị trường chứng khoán cũng vậy. Và như đã đề cập ở trên, một thực hành tốt là xây dựng một giỏ gồm ít nhất tám cổ phiếu. Bạn có thể đầu tư gián tiếp vào hàng trăm, thậm chí hàng nghìn công ty chỉ với danh mục một hoặc vài ETF.  

Một ETF MSCI World đầu tư trực tiếp hoặc gián tiếp vào hơn 1500 công ty. Ngoài ra, danh mục ETF giúp đa dạng hóa theo ngành và theo khu vực địa lý (châu Âu, Hoa Kỳ, châu Á và Mỹ Latinh…). Nhưng làm sao bạn có thể đa dạng hóa theo cách này với một danh mục cổ phiếu? Điều đó là không thể đối với chúng ta với tư cách nhà đầu tư cá nhân. 

Với các danh mục chỉ vài nghìn euro, việc đa dạng hóa dù chỉ một phần qua danh mục cổ phiếu cũng có thể khó trong thực tế do giá của các cổ phiếu liên quan. Ví dụ, nếu bạn muốn đầu tư 1000 euro vào một danh mục cổ phiếu và có cổ phiếu LVMH. Bạn sẽ không thể đa dạng hóa đủ vì cổ phiếu LVMH được niêm yết ở mức hơn 500 euro (vào tháng 2 năm 2021). Chỉ một cổ phiếu LVMH trong danh mục của bạn sẽ chiếm hơn 50% danh mục! 

Ngoài ra, lưu ý rằng bạn không thể đa dạng hóa PEA của mình ra ngoài châu Âu bằng danh mục cổ phiếu. Vì các cổ phiếu đó không đủ điều kiện cho PEA, nên không thể đầu tư trực tiếp vào cổ phiếu Mỹ, Trung Quốc hoặc các nước khác. Mặt khác, bạn có thể đầu tư vào ETF mô phỏng gián tiếp hiệu suất của các cổ phiếu ngoài châu Âu này. Rất thú vị xét từ góc độ đa dạng hóa toàn cầu. 

Có thể có ý kiến cho rằng với danh mục 2 hoặc 3 ETF, bạn không đa dạng hóa theo nhà phát hành ETF như Amundi, Lyxor và Blackrock… Và điều này là đúng. Tuy nhiên, các công ty này nằm trong nhóm dẫn đầu ở châu Âu, và rủi ro này có thể được xem là thứ yếu. 

Chi phí 

Bây giờ hãy so sánh chi phí của hai loại danh mục này. Về phí quản lý hằng năm, danh mục cổ phiếu có lợi thế. Loại này không có phí quản lý. Ngược lại, danh mục ETF sẽ phát sinh phí quản lý khoảng 0,2% mỗi năm nếu bạn chọn ETF có mức phí thấp. Khi nói đến phí giao dịch, mọi thứ phụ thuộc vào cách bạn quản lý danh mục. Nhìn chung, nhà đầu tư cổ phiếu thường năng động hơn nhà đầu tư ETF và thực hiện nhiều giao dịch hơn. 

Ví dụ, giả sử bạn là nhà đầu tư cổ phiếu. Trong một năm, bạn tạo ra thêm một vòng quay toàn bộ danh mục so với danh mục ETF. Chỉ phần giao dịch tăng thêm đơn giản này có thể khiến bạn tốn thêm 0,2% phí hằng năm (0,1% khi bán + 0,1% khi mua, giả định mức phí giao dịch khá tối ưu là 0,1%).  

Và điều này sẽ bù trừ lợi ích của việc không có phí quản lý. Tất nhiên, nếu bạn giao dịch nhiều hơn trong năm hoặc nhà môi giới của bạn không đủ cạnh tranh, chi phí sẽ cao hơn nữa, thậm chí rất nhiều. Tôi thậm chí chưa đề cập đến các trader giao dịch hằng ngày. Khi nói đến giao dịch, còn hai điểm khác cần lưu ý: 

Nhìn chung, quy mô giao dịch càng nhỏ thì tỷ lệ phí giao dịch càng cao. Tuy nhiên, các giao dịch trong danh mục cổ phiếu riêng lẻ có giá trị nhỏ hơn, vì danh mục được chia thành 10, 20 hoặc hơn. Và điều này có thể bất lợi cho danh mục cổ phiếu, đặc biệt nếu danh mục chỉ vài nghìn euro. 

Khi bạn mua một cổ phiếu, lệnh mua sẽ được đặt trong sổ lệnh, nơi có chênh lệch giữa các lệnh mua đầu tiên và các lệnh bán đầu tiên. Và đó là mức chênh lệch (spread), có thể là 0,1% hoặc cao hơn nhiều đối với cổ phiếu vốn hóa nhỏ. Mức chênh lệch này thường đáng kể hơn ở cổ phiếu riêng lẻ so với ETF có quy mô lưu hành lớn. Và tác động này có thể ảnh hưởng thêm đến hiệu quả của danh mục cổ phiếu. Trên thực tế, và không đi quá sâu vào các cân nhắc kỹ thuật, không phải lúc nào cũng dễ đặt lệnh trong sổ lệnh để đối phó với mức chênh lệch này.